Οι ελληνικές ομάδες της επαρχίας έχουν προσφέρει πολλά όλα αυτά τα χρόνια στο ποδόσφαιρο. Έχτισαν από το μηδέν τη δικιά τους ποδοσφαιρική ταυτότητα και μια ιδιαίτερη δυναμική που τους επέτρεψε να ονειρευτούν μεγάλες διακρίσεις, ακόμη και να τις πετύχουν.
Στη θητεία τους στην Α’ Εθνική οι επαρχιακές ομάδες της πρώτης δεκάδας βάσει των συμμετοχών τους, όλες τους έχουν τερματίσει ψηλά στον βαθμολογικό πίνακα του πρωταθλήματος έστω και μια χρονιά. Κάποιες από αυτές ακόμα έχουν μακροημερεύσει στο Κύπελλο Ελλάδος φθάνοντας μέχρι τα ημιτελικά (Παναχαϊκή, Λεβαδειακός, ΠΑΣ Γιάννινα, Καβάλα, Πανσερραϊκός) αλλά και κάποιες στον τελικό του θεσμού ένα βήμα μακριά από την κατάκτηση του τροπαίου (Ξάνθη, Δόξα Δράμας) με εξαίρεση μόνο τη Λάρισα που κατέκτησε ένα πρωτάθλημα και δύο κύπελλα και τον ΟΦΗ του ενός κυπέλλου. Αρκετές επίσης έχουν αγωνιστεί και σε ευρωπαϊκές διοργανώσεις στο παρελθόν με αξιώσεις (ΟΦΗ, ΑΕΛ, ΠΑΣ Γιάννινα, Ξάνθη, Παναχαϊκή), ενώ παράλληλα όλες τους είχαν και έχουν φανατικό κόσμο που τους ακολουθεί παντού, στα εύκολα και στα δύσκολα σε οποιαδήποτε κατηγορία.
Εκτός από τα χρόνια της άνθισης στην Α’ Εθνική, υπήρχαν και τα χρόνια της ύφεσης για ορισμένες από αυτές τις επαρχιακές ομάδες της πρώτης δεκάδας. Τα λεγόμενα “πέτρινα” χρόνια με αρκετές παρουσίες στη Γ’ και Δ’ Εθνική, έχοντας τεράστια οικονομικά προβλήματα και ένα αβέβαιο μέλλον. Πλέον, οι περισσότερες από αυτές τίς επαρχιακές ομάδες δεν αγωνίζονται στην Α’ Εθνική για διάφορους λόγους. Άλλες παλεύουν φέτος για την επιστροφή τους στη “μεγάλη κατηγορία” από τη Β’ Εθνική και άλλες παλεύουν να βρουν τα πατήματα τους μέσα από τις μικρότερες κατηγορίες που θα τους οδηγήσουν και πάλι στα “μεγάλα σαλόνια” του ελληνικού ποδοσφαίρου.
Οι ιστορικές αυτές ομάδες μπορεί να μην είναι όπως στο πρόσφατο παρελθόν, όμως ακόμα είναι παρούσες. Συνεχίζουν να ονειρεύονται και να αγωνίζονται για ακόμα περισσότερες διακρίσεις ώστε να ξανά δώσουν χαρά στον κόσμο τους και στην πόλη τους ολόκληρη. Γιατί η ιστορία στο παρελθόν έχει γράψει, και μπορεί ξανά επαναληφθεί.
1) ΟΦΗ
Ο ΟΦΗ είναι η πρώτη επαρχιακή ομάδα της κατάταξης με 48 συμμετοχές στην Α’ Εθνική. Η ιστορική ομάδα από το Ηράκλειο της Κρήτης έγραψε την πρώτη συμμετοχή στη “μεγάλη κατηγορία” το μακρινό 1968-69. Με αρκετά σκαμπανεβάσματα όμως όλα αυτά τα ενδιάμεσα χρόνια λόγω παρακμής και σοβαρών οικονομικών προβλημάτων που υπήρχαν στον σύλλογο πέρασε και από τη Β’ και τη Γ’ Εθνική. Σήμερα, αγωνίζεται στην πρώτη κατηγορία με αξιώσεις και φιλοδοξεί να επαναλάβει ένδοξες στιγμές του παρελθόντος.
2) ΑΕΛ
Στη δεύτερη θέση με αρκετά λιγότερες συμμετοχές από την πρώτη, βρίσκεται η μοναδική επαρχιακή ομάδα στην Ελλάδα που κατέκτησε πρωτάθλημα. Η ΑΕΛ πανηγύρισε την πρώτη της άνοδο στην ιστορία της στην Α’ Εθνική τη σεζόν 1972-73, όμως δεν παρέμεινε και πολύ, καθώς το 1975 ξανά υποβιβάστηκε. Στη διάρκεια των ετών, η Λάρισα αγωνιζόταν στη Β’ και Γ’ Εθνική, ενώ τη σεζόν 2002-03 είχε φθάσει κοντά και στη Δ’. Τη φετινή σεζόν η Λάρισα βρίσκεται στις πρώτες θέσεις του βαθμολογικού πίνακα στο πρωτάθλημα της Β’ Εθνικής και διεκδικεί την άνοδο στη “μεγάλη κατηγορία” ξανά.
3) ΑΟ Ξάνθη
Τρίτη ομάδα στη σειρά με 31 συμμετοχές (ίσες με την ΑΕΛ) είναι η Ξάνθη. Η ομάδα της Θράκης τη σεζόν 1989-90 αγωνίστηκε για πρώτη φορά στην Α’ Εθνική έπειτα από 21 συμμετοχές στη Β’ και μία στη Γ’. Από το 1989 και για 31 συνεχόμενα χρόνια έως την περίοδο 2019-20 αγωνιζόταν στην Πρώτη Κατηγορία. Από εκεί και έπειτα, ο ΑΟΞ αντιμετώπισε πολλά και διάφορα προβλήματα, φθάνοντας στο σημείο μηδέν έως και διάλυσης της ομάδας. Το 2024 αγωνίζεται στο τοπικό πρωτάθλημα της Β’ ΕΠΣ Ξάνθης, ψάχνοντας να βρει και πάλι τα πατήματα του, επιστρέφοντας στις επαγγελματικές κατηγορίες.
4) ΠΑΣ Γιάννινα
Στην τέταρτη θέση με 28 συμμετοχές ακολουθεί ο ΠΑΣ Γιάννινα. Την περίοδο 1973-74 κατέκτησε το πρωτάθλημα στον πρώτο όμιλο της Β’ Εθνικής με 58 βαθμούς και ανέβηκε για πρώτη φορά στην ιστορία του στην Α’ Εθνική, όπου και παρέμεινε για 9 συνεχόμενα έτη με καλές παρουσίες. Τα χρόνια 1983 μέχρι 1997 μέτρησε 10 παρουσίες στην δεύτερη κατηγορία και μόλις 4 στην πρώτη. Τη σεζόν που διανύουμε ο ΠΑΣ Γιάννινα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις του βαθμολογικού πίνακα στην Α’ Εθνική και παλεύει για την παραμονή του στην κατηγορία.
5) Παναχαϊκή
Η 5η ομάδα με 28 συμμετοχές (όσες και ο ΠΑΣ Γιάννινα) είναι η Παναχαϊκή. Η πατρινή ομάδα πρωτοεμφανίστηκε στην Α’ Εθνική τη σεζόν 1969-70 όμως υποβιβάστηκε αμέσως για να επανέλθει δυναμικά από το 1971 μέχρι το 1981, διανύοντας 10 συνεχόμενες παρουσίες στην Πρώτη Κατηγορία. Από εκεί και έπειτα ακολούθησαν δύσκολα χρόνια στη Γ’ Εθνική όμως κατέκτησε την άνοδο και παλεύει πλέον στη Super League 2.
6) Δόξα Δράμας
Στην αμέσως επόμενη θέση με 26 συμμετοχές έρχεται η Δόξα Δράμας. Η πρώτη συμμετοχή της Δόξας στην Α’ Εθνική ήρθε τη σεζόν 1959-60 και για αρκετά χρόνια έπαιζε μπάλα μεταξύ πρώτης και δεύτερης κατηγορίας, μέχρι την περίοδο 1997-98 που υποβιβάστηκε στη Γ’. Τα επόμενα χρόνια του συλλόγου, παραπάνω από δέκα, ήταν αρκετά δύσκολα στη Γ’ και Δ’ Εθνική. Σήμερα αγωνίζεται στην Τρίτη Κατηγορία καθώς υποβιβάστηκε πέρσι και αναζητεί και πάλι την επιστροφή.
7) Πανσερραϊκός
Τη σκυτάλη τώρα παίρνει άλλη μια ομάδα του Βορρά, ο Πανσερραϊκός, ο οποίος με τη φετινή μετράει 25 συμμετοχές στην Α’ Εθνική. Ο Πανσερραϊκός ιδρύθηκε τον Μάιο του 1964 και την επόμενη ακριβώς σεζόν πανηγύρισε την πρώτη άνοδο στη “μεγάλη κατηγορία”. Στην Α’ Εθνική έμεινε για 22 χρόνια, τα περισσότερα εκ των οποίων συνεχόμενα, εξαιρώντας μόνο πέντε σεζόν που ήταν στη Β’. Τα επόμενα χρόνια ήταν δύσκολα για τη σερραϊκή ομάδα καθώς αγωνίστηκε μονίμως σε Β’ και Γ’ Εθνική, εκτός από τη σεζόν 2008-09 και 2010-11 που ήταν στην Α’. Φέτος αγωνίζεται και πάλι στην Πρώτη Κατηγορία καθώς επέστρεψε μετά από 13 ολόκληρα χρόνια!
8) Λεβαδειακός
Στην 8η θέση ακολουθεί ο Λεβαδειακός. Ο Λεβαδειακός είναι η ομάδα μιας πολύ μικρής επαρχιακής πόλης όπως η Λιβαδειά, με περίπου 20.000 κατοίκους και πρωταγωνιστεί στις επαγγελματικές κατηγορίες επί σειρά ετών, μετρώντας 19 συμμετοχές στην Α’ και 35 στη Β’ (δεύτερος στην κατάταξη συμμετοχών). Η πρώτη και ιστορική άνοδος ήρθε τη σεζόν 1987-88. Τη δεκαετία ’90 μέχρι τα μέσα του 2000 έζησε δύσκολα χρόνια σε Γ’ και Δ Εθνική, για να επανέλθει και πάλι στην Α’ και να καθιερωθεί για πολλά συνεχόμενα χρόνια. Το 2024 αγωνίζεται στη Β’ Εθνική και φιλοδοξεί στην άμεση επιστροφή. Και πως να μην το κάνει, έχοντας πληθώρα ελληνικών ταλέντων από τα σπλάχνα του;
9) ΑΟ Καβάλα
Στην προτελευταία θέση της δεκάδας είναι ο ΑΟ Καβάλα επίσης με 19 συμμετοχές. Η δεκαετία του ’70 ήταν η χρυσή εποχή του συλλόγου καθώς έπαιξε για 12 χρόνια στην Α’ Εθνική από τη σεζόν 1969-70 που ήταν πρώτη συμμετοχή στην Α’ μέχρι το 1981-82, εξαιρώντας μόνο μια χρονιά που ήταν στη Β’. Ακολούθησαν πολλά χρόνια σε Α’, Β’ και Γ’ Εθνική ενώ φέτος αγωνίζεται στην Τρίτη Κατηγορία, ψάχνοντας την επάνοδο του και πάλι στις υψηλότερες κατηγορίες. Με την απόσταση που έχει από τη δεύτερη θέση, μάλλον θεωρείται δεδομένη η άνοδος στη Super League 2.
10) Βέροια
Τελευταία στην κατάταξη με 18 συμμετοχές είναι η Βέροια. Η “Βασίλισσα του Βορρά” έπαιξε στην Α’ Εθνική για πρώτη φορά τη σεζόν 1966-67. Συνέχισε αρκετά χρόνια σε Α’ και Β’ Εθνική, με ελάχιστες εξαιρέσεις μόνο σε Γ’ και Δ’. Από το 2018 λόγω πολλών προβλημάτων αναγκάστηκε να δημιουργηθεί από την αρχή και να αλλάξει ΑΦΜ. Φέτος βρίσκεται στη Γ’ Κατηγορία, χωρίς κάποια προοπτική καθώς το καλοκαίρι που μας πέρασε η Βέροια είχε φθάσει σε “σημείο μηδέν” και ένα βήμα πριν το τοπικό πρωτάθλημα της Ημαθίας.
